Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Felsenbohrer</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Felsenbohrer"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Felsenbohrer rootpage-Felsenbohrer skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Felsenbohrer</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r183054365">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .Person{font-variant:small-caps}.mw-parser-output table.taxobox{background:white;border:1px solid #72777d;border-collapse:collapse;clear:right;float:right;margin:1em 0 1em 1em}.mw-parser-output table.taxobox>*>*>th{background:#9bcd9b;border:1px solid #72777d;text-align:center}.mw-parser-output table.taxobox.palaeobox>*>*>th{background:#e7dcc3}.mw-parser-output table.taxobox.parabox>*>*>th{background:#b9b9b9}.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.Person,.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.taxo-name,.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.taxo-bild,.mw-parser-output table.taxobox>*>*>td.taxo-zeit{text-align:center}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style>
<table cellpadding="2" class="float-right taxobox infobox" id="Vorlage_Taxobox" style="width:300px;margin-top:0.5em;" summary="Taxobox">
<tbody><tr>
<th>Felsenbohrer
</th></tr>


<tr>
<td class="taxo-bild" style="font-size:smaller;">
<p>Nördlicher Felsenbohrer (<i>Hiatella arctica</i>)
</p>
</td></tr>


<tr>
<th><a href="Systematik_(Biologie)" title="Systematik (Biologie)">Systematik</a>
</th></tr>
<tr>
<td>
<table class="toptextcells" style="width:100%;">
<tbody><tr>
<td><i><a href="Klasse_(Biologie)" title="Klasse (Biologie)">Unterklasse</a>:</i>
</td>
<td><a href="Heterodonta" title="Heterodonta">Heterodonta</a>
</td></tr>
<tr>
<td>
</td>
<td>Euheterodonta
</td></tr>
<tr>
<td><i><a href="Ordnung_(Biologie)" title="Ordnung (Biologie)">Überordnung</a>:</i>
</td>
<td>Imparidentia
</td></tr>
<tr>
<td><i><a href="Ordnung_(Biologie)" title="Ordnung (Biologie)">Ordnung</a>:</i>
</td>
<td>Adapedonta
</td></tr>
<tr>
<td><i><a href="Familie_(Biologie)" title="Familie (Biologie)">Überfamilie</a>:</i>
</td>
<td><a href="Hiatelloidea" class="mw-redirect" title="Hiatelloidea">Hiatelloidea</a>
</td></tr>


<tr>
<td><i><a href="Familie_(Biologie)" title="Familie (Biologie)">Familie</a>:</i>
</td>
<td>Felsenbohrer
</td></tr>

</tbody></table>
</td></tr>










<tr>
<th><a href="Nomenklatur_(Biologie)" title="Nomenklatur (Biologie)">Wissenschaftlicher Name</a>
</th></tr>
<tr>
<td class="taxo-name">Hiatellidae
</td></tr>
<tr>
<td class="Person"><a href="John_Edward_Gray" title="John Edward Gray">Gray</a>, 1824
</td></tr>

</tbody></table>
<p>Die <b>Felsenbohrer</b> (Hiatellidae) sind eine <a href="Familie_(Biologie)" title="Familie (Biologie)">Familie</a> der <a href="Muscheln" title="Muscheln">Muscheln</a>. Es ist die einzige Familie der Überfamilie Hiatelloidea. Die (Über-)Familie ist seit dem <a href="Hettangium" title="Hettangium">Hettangium</a> (<a href="Jura_(Geologie)" title="Jura (Geologie)">Jura</a>) sicher nachgewiesen. Noch ältere der Familie zugewiesene Funde aus dem <a href="Perm_(Geologie)" title="Perm (Geologie)">Perm</a> sind allerdings zweifelhaft.<sup id="cite_ref-Schneider/Kaim2012_1-0" class="reference"><a href="#cite_note-Schneider/Kaim2012-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>


<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Merkmale">Merkmale</h2></div>
<p>Die gleichklappigen oder auch ungleichklappigen <a href="Muschelschale" title="Muschelschale">Gehäuse</a> sind klein bis groß. Sie sind im Umriss länglich-eiförmig, gerundet-rechteckig oder gerundet-trapezoidal, oder auch etwas unregelmäßig (Form durch bohrende Lebensweise bedingt). Das Hinterende, und evtl. auch das Vorderende klaffen. Die <a href="Wirbel_(Umbo)" title="Wirbel (Umbo)">Wirbel</a> sitzen nahe dem Vorderrand. Das externe <a href="Wirbel_(Umbo)" title="Wirbel (Umbo)">Ligament</a> befindet sich eingesenkt hinter den Wirbeln. Die Schlossplatte ist schmal mit je einem Kardinalzahn in beiden Klappen, die Zähne können aber stark reduziert sein. Lateralzähne fehlen.
</p><p>Die Schale ist festwandig und <a href="Aragonit" title="Aragonit">aragonitisch</a>. Die äußere Schalenlage ist einfach-prismatisch, die mittlere Lage homogen, die innere Lage homogen oder komplex-kreuzlamellar. Die Ornamentierung besteht aus randparallelen, oft etwas unregelmäßigen mehr oder weniger groben Linien und Gruben, und/oder aus wenigen, sehr kräftigen, radialen Rippen, die gekörnelt oder bestachelt sein können. Das <a href="Periostracum" title="Periostracum">Periostracum</a> ist dick.
</p><p>Die Mantelbucht ist meist breit und tief. Die Mantellinie ist unregelmäßig und unterbrochen. Die zwei Schließmuskel sind ungleich groß. Die meist langen <a href="Sipho_(Organ)" title="Sipho (Organ)">Siphonen</a> sind verwachsen und mit einer Kutikula umgeben. Die Enden der Siphonen sind aber frei. Ein <a href="Byssus" title="Byssus">Byssus</a> kann noch vorhanden sein.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Geographische_Verbreitung_und_Lebensraum">Geographische Verbreitung und Lebensraum</h2></div>
<p>Die Familie ist weltweit verbreitet, aber der Schwerpunkt der <a href="Biodiversit%C3%A4t" title="Biodiversität">Diversität</a> liegt in den zirkumborealen Gewässern.
</p><p>Sie leben mit Byssus angeheftet, in Spalten, kleinen Höhlen, in Leergehäusen oder als <a href="Epibiont" title="Epibiont">Epibionten</a> auf Algen und Weichtiergehäusen, oder auch bohrend in weichem Gestein oder verfestigten Sediment. Das Bohren erfolgt rein mechanisch.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Taxonomie">Taxonomie</h2></div>
<p>Das Taxon wurde von <a href="John_Edward_Gray" title="John Edward Gray">John Edward Gray</a> 1824 als Hyatelladae aufgestellt, basierend auf der Falschschreibung <i>Hyatella</i> Férussac, 1821.<sup id="cite_ref-Gray1824_2-0" class="reference"><a href="#cite_note-Gray1824-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> MolluscaBase akzeptiert das Taxon in der korrigierten Form als gültige Familie (und Überfamilie).<sup id="cite_ref-MolluscaBase_3-0" class="reference"><a href="#cite_note-MolluscaBase-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<ul><li><ul><li>†<i>Capristocardia</i> Tate, 1887<sup id="cite_ref-Tate1887_4-0" class="reference"><a href="#cite_note-Tate1887-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><i>Cyrtodaria</i> Reuss, 1801
<ul><li><i>Cyrtodaria kurriana</i> Dunker, 1861</li>
<li><i>Cyrtodaria siliqua</i> (Spengler, 1793)</li></ul></li>
<li><i><a href="Hiatella" title="Hiatella">Hiatella</a></i> Bosc, 1801
<ul><li>Nördlicher Felsenbohrer (<i>Hiatella arctica</i> (Linnaeus, 1767))</li>
<li>Gemeiner Felsenbohrer (<i>Hiatella rugosa</i> Linnaeus, 1767)</li></ul></li>
<li><i>Panomya</i> Gray, 1857
<ul><li><i>Panomya ampla</i> Dall, 1898</li>
<li><i>Panomya aquaticavis</i> Tiba, 1988</li>
<li><i>Panomya nipponica</i> Nomura &amp; Hatai, 1935</li>
<li><i>Panomya norvegica</i> (Spengler, 1793)</li>
<li><i>Panomya priapus</i> (Tilesius, 1822)</li></ul></li>
<li><i>Panopea</i> Ménard de la Groye, 1807
<ul><li><i>Panopea abbreviata</i> Valenciennes, 1839</li>
<li><i>Panopea abrupta</i> (Conrad, 1849) †</li>
<li><i>Panopea australis</i> (G. B. Sowerby I, 1833)</li>
<li><i>Panopea bitruncata</i> (Conrad, 1872)</li>
<li><a href="Elefantenr%C3%BCsselmuschel" title="Elefantenrüsselmuschel">Elefantenrüsselmuschel</a> (<i>Panopea generosa</i> Gould, 1850)</li>
<li><i>Panopea globosa</i> Dall, 1898</li>
<li><i>Panopea glycimeris</i> (Born, 1778)</li>
<li><i>Panopea japonica</i> A. Adams, 1850</li>
<li><i>Panopea smithae</i> Powell, 1950</li>
<li><i>Panopea worthingtoni</i> Hutton, 1873 †</li>
<li><i>Panopea zelandica</i> (Quoy &amp; Gaimard, 1835)</li></ul></li>
<li>†<i>Roxoa</i> Mendes, 1952</li></ul></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Belege">Belege</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Literatur">Literatur</h3></div>
<ul><li>S. Peter Dance, Rudo von Cosel (Bearb. der deutschen Ausgabe): <i>Das große Buch der Meeresmuscheln.</i> 304 S., Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart, 1977, ISBN 3-8001-7000-0 (S. 272)</li>
<li>Rudolf Kilias: <i>Lexikon Marine Muscheln und Schnecken.</i> 2. Aufl., 340 S., Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart 1997, ISBN 3-8001-7332-8 (S. 139)</li>
<li>Raymond Cecil Moore (Hrsg.): <i>Treatise on invertebrate paleontology. Mollusca, 6, Part N, Bivalvia 2.</i> XXXVIII S., S.N491-951, New York, 1969 (S.N700-02).</li>
<li><a href="Fritz_Nordsieck" title="Fritz Nordsieck">Fritz Nordsieck</a>: <i>Die europäischen Meeresmuscheln (Bivalvia). Vom Eismeer bis Kapverden, Mittelmeer und Schwarzes Meer.</i> 256 S., Gustav Fischer Verlag, Stuttgart 1969 (S. 146)</li>
<li><a href="Guido_Poppe" title="Guido Poppe">Guido Poppe</a> und Yoshihiro Goto: <i>European Seashells Volume 2 (Scaphopoda, Bivalvia, Cephalopoda)</i>. 221 S., Verlag Christa Hemmen, Wiesbaden 1993 (2000 unv. Nachdruck), ISBN 3925919104 (S. 130)</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h3></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-Schneider/Kaim2012-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-Schneider/Kaim2012_1-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Simon Schneider, Andrzej Kaim: <i>Early Ontogeny of Middle Jurassic Hiatellids from a wood-fall association: implications für phylogeny and palaeoecology of Hiatellidae.</i> Journal of Molluscan Studies, 78: 119–127, 2012. <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1093/mollus%2Feyr048">10.1093/mollus/eyr048</a></span></span>
</li>
<li id="cite_note-Gray1824-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-Gray1824_2-0">↑</a></span> <span class="reference-text">John Edward Gray: <i>A supplement to the appendix of Captain Perry’s voyage for the discovery of a northwest passage in the years 1819–1820, containing an account of the subjects of natural history. Appendix X. Natural history, shells.</i> S.CCXL–CCXLVI, J. Murray, London, 1824 <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.biodiversitylibrary.org/item/103123#page/74/mode/1up">Online bei www.biodiversitylibrary.org</a> (S. CCXLI)</span>
</li>
<li id="cite_note-MolluscaBase-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-MolluscaBase_3-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://molluscabase.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=251">MolluscaBase: Hiatellidae Gray, 1824</a></span>
</li>
<li id="cite_note-Tate1887-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-Tate1887_4-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.biodiversitylibrary.org/item/84667#page/187/mode/1up">Online bei www.biodiversitylibrary.org</a> (S. 179)</span>
</li>
</ol>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weblinks">Weblinks</h2></div>
<div class="sisterproject" style="margin:0.1em 0 0 0;"><div class="noresize noviewer" style="display:inline-block; line-height:10px; min-width:1.6em; text-align:center;" aria-hidden="true" role="presentation"><span class="mw-default-size" typeof="mw:File"><span title="Commons"></span></span></div><b><span class=""><a class="external text" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hiatellidae?uselang=de"><span lang="en">Commons</span>: Felsenbohrer (Hiatellidae)</a></span></b>&nbsp;– Sammlung von Bildern, Videos und Audiodateien</div></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2024-09-09" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Felsenbohrer&amp;oldid=248455920">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>